Warm en rijk: twee heerlijke culinaire krachttermen

Het laatste kwartaal van het jaar staat standaard garant voor smakelijke recepten, volle gerechten en genoeg lekkers te snoepen voor bij de openhaard. In boeken, in televisieprogramma’s en gesprekken om ons heen horen we niet anders dan dat er ‘warme en rijke smaken’ gebruikt worden. Maar wat houden deze krachttermen precies in? Het klinkt allemaal erg interessant en het zijn twee woorden welke ons als muziek in de oren klinken, maar hoe pas je deze toe in gerechten?

Waar we in de zomer ‘frisse en lichte smaken’ gebruiken, heeft de winter de ideale tegenhanger: ‘rijk en warm’. Woorden die natuurlijk perfect passen bij wintermaanden als november en december. We voelen als rijk met vrienden en familie om ons heen en zitten er graag warmpjes bij qua temperatuur. Maar als we de keuken in duiken krijgen deze termen ineens een andere lading, maar dan wel op een smakelijke manier!

Zoals je gemerkt hebt eten we in de wintermaanden vaak wat vollere gerechten en doen we niet moeilijk over een schepje meer op het bord. Je lichaam verbruikt meer energie door een natuurlijke opwarming en die energie moet goed gevoed worden. De term ‘rijk’ komt eigenlijk uit de tijd van de Middeleeuwen, waar koningen en prinsen zich maar al te graag de meest volle tafels met eten lieten voorschotelen. Royaal als ze waren gaven deze hoeveelheden aan dat een overdaad gelijk stond aan rijkdom.

Ook wordt het woord rijk in de keuken vaak gekoppeld aan smaken welke een overvloed hebben aan explosies voor de smaakpapillen. Een rijk gerecht is dus niet alleen groots van formaat, maar ook bomvol met smaken welke nog lang zullen na zweven in jouw mond. Bij rijke gerechten denken we in de wintermaanden vaak aan stoofpotten, maaltijdsoepen en natuurlijk de stamppot. De laatste is eigenlijk een instinker, want de stamppot was bedoeld voor de harde werkers en de arbeiders welke een stevige maaltijd nodig hadden na een lange dag werken. Maar hé, wij voelen ons net zo rijk als een koning met een lekker vol bord boerenkool voor ons neus hoor!

Warme smaken worden nog wel eens geassocieerd met de temperatuur, maar dat is een misvatting. Het zijn smaken waar we een warm gevoel van krijgen en qua geur en smaak zorgen voor een gezellige, winterse sfeer. Denk hierbij aan het gebruik van kruiden als: kaneel, kruidnagel, nootmuskaat, kardemom of gember. Of denk je eens het gebruik van warme kleuren in: is bruin of donkerrood niet een veel warmere kleur dan fel blauw of citroengeel? Het zijn de hersenen die dit alles mogelijk maken en kleuren vaak associëren met smaken en geuren.



Het is dus ook de belevenis en wat je gewend bent waardoor smaken seizoens- of gerecht gebonden zijn. Het gebruik van kruiden als kaneel is natuurlijk bijzonder populair in de feestmaanden, maar ook speculaaskruiden zijn haast niet meer weg te denken in nagerechten en desserts. Denk bijvoorbeeld eens aan een heerlijke stoofpot van runderlappen in combinatie met ontbijtkoek, perfecte kost voor in de winter!

Je merkt het al: de winter heeft gewoon warmte en rijkdom nodig. Of dit nu in het gezelschap van familie en vrienden is tijdens een gezellige avond of een gelukzalig gevoel wat je beleeft bij de eerste happen van een fantastisch winters gerecht.